Choć zmiana przedstawiana jest jako narzędzie ochrony pracowników, w praktyce może mieć znacznie szersze konsekwencje - zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla samozatrudnionych.
28 stycznia 2026 r. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opublikowało zmodyfikowaną wersję projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
19 lutego 2026 r. projekt trafił do Sejmu jako druk nr 2250.
Inspektor pracy ma uzyskać nowe uprawnienie: możliwość wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy w miejsce umowy cywilnoprawnej.
Do tej pory takie ustalenie było możliwe wyłącznie w postępowaniu przed sądem pracy.
Mechanizm działania nowego rozwiązania
Zgodnie z projektem procedura ma przebiegać w kilku etapach:
- Kontrola PIP - inspektor bada charakter współpracy między stronami.
- Polecenie zawarcia umowy o pracę - jeśli inspektor uzna, że faktycznie istnieje stosunek pracy.
- Brak wykonania polecenia - dopiero wtedy możliwe będzie wydanie decyzji administracyjnej.
- Decyzja o reklasyfikacji - umowa cywilnoprawna zostaje przekształcona w stosunek pracy.
Projekt przewiduje także dwa istotne mechanizmy łagodzące:
- skutek decyzji tylko na przyszłość (ex nunc) - formalnie nie będzie ona działała wstecz,
- 6-miesięczną abolicję - przedsiębiorcy, którzy dobrowolnie uporządkują formę zatrudnienia, mają uniknąć odpowiedzialności karnej.
Dodatkowo projekt wprowadza możliwość wystąpienia o interpretację indywidualną do Głównego Inspektora Pracy, dotyczącą tego, czy w danej relacji występuje stosunek pracy.
Stanowisko Rady Ministrów
W uzasadnieniu projektu Rada Ministrów wskazuje, że zmiany mają służyć przede wszystkim skuteczniejszej ochronie osób faktycznie wykonujących pracę w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Rząd argumentuje, że obecny system jest niewystarczający, ponieważ:
- inspektor pracy może jedynie skierować sprawę do sądu,
- postępowania sądowe trwają często wiele lat,
- w tym czasie pracownik pozostaje bez realnej ochrony.
Według rządu nowe rozwiązanie ma przywrócić równowagę na rynku pracy i przeciwdziałać zjawisku tzw. „pozornego samozatrudnienia”. Jednocześnie w uzasadnieniu projektu podkreślono, że decyzje PIP będą podlegały kontroli sądów administracyjnych, co ma stanowić gwarancję praw stron postępowania.
Dlaczego B2B jest tak popularne?
Popularność kontraktów B2B nie jest przypadkowa. W wielu branżach jest to rozwiązanie ekonomicznie bardziej atrakcyjne zarówno dla zlecającego, jak i wykonawcy usług.
Najczęściej wskazywane powody wyboru tej formy współpracy to:
- wyższe wynagrodzenie netto,
- możliwość wyboru korzystniejszej formy opodatkowania (np. podatek liniowy lub ryczałt),
- większa elastyczność organizacji pracy,
- możliwość współpracy z wieloma podmiotami jednocześnie,
- większa swoboda w zarządzaniu kosztami działalności.
Dla wielu specjalistów kontrakt B2B jest więc świadomym wyborem biznesowym, a nie formą wymuszonego samozatrudnienia.
Reklasyfikacja B2B - skutki finansowe
Administracyjne przekształcenie kontraktu B2B w stosunek pracy może oznaczać istotne konsekwencje dla obu stron współpracy.
Dla samozatrudnionych w wielu przypadkach oznacza to:
- wyższe obciążenia składkowe,
- utratę możliwości rozliczania kosztów działalności,
- opodatkowanie według skali podatkowej,
- spadek dochodu netto.
Dla przedsiębiorców i po stronie firmy ryzyka są jeszcze szersze:
- obowiązek odprowadzania składek ZUS,
- zaliczek na podatek dochodowy,
- potencjalne spory z organami podatkowymi,
- ryzyko roszczeń pracowniczych.
Choć projekt przewiduje działanie decyzji jedynie na przyszłość, organy podatkowe i ZUS mogą badać wcześniejsze okresy współpracy, co może prowadzić do sporów dotyczących zaległych składek lub podatków.
Czy to największa próba zmian w relacjach B2B od lat?
Projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy może znacząco zmienić sposób funkcjonowania rynku pracy w Polsce.
Kluczowym pytaniem pozostaje jednak proporcja pomiędzy ochroną pracowników a swobodą prowadzenia działalności gospodarczej.
Z jednej strony przeciwdziałanie nadużyciom w zakresie pozornego samozatrudnienia jest uzasadnione. Z drugiej jednak strony nowe uprawnienia PIP oznaczają przeniesienie kompetencji dotychczas zastrzeżonych dla sądów pracy do organu administracji.
W praktyce może to oznaczać istotną przebudowę modeli współpracy między firmami a specjalistami pracującymi w formule B2B.
Wnioski dla przedsiębiorców i samozatrudnionych
Jeżeli projekt zostanie uchwalony w obecnym kształcie, warto już teraz:
- przeanalizować charakter relacji B2B w firmie,
- ocenić ryzyko uznania jej za stosunek pracy,
- uporządkować dokumentację współpracy,
- przeanalizować skutki podatkowe i międzynarodowe pracy zdalnej.
Zmiany mogą bowiem wpłynąć nie tylko na formę zatrudnienia, ale także na modele biznesowe, mobilność pracy oraz sposób rozliczeń podatkowych.
Bezpłatna Chcecklista
Noctua przygotowała bezpłatną checklistę, która pozwala wstępnie sprawdzić, czy dana współpraca B2B może zostać zakwalifikowana jako stosunek pracy. Jeśli chcesz otrzymać od nas taką darmową Checklistę, skomentuj nasz post na Instagramie słowem „Checklista” - kliknij, aby "przenieść" się na Instagram noctua.kancelaria - albo napisz do nas bezpośrednią wiadomość prywatną na Instagramie o treści „Checklista”. Prześlemy Ci ją bezpłatnie.
Uwaga: udostępniona Checklista (jak i niniejszy artykuł) mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani indywidualnej opinii prawnej w konkretnej sprawie. Każda sytuacja wymaga odrębnej analizy prawnej.
Wykorzystane źródła:
- https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=2250.
